با نزدیک شدن به ژوئن ۲۰۲۶ (تیرماه ۱۴۰۵)، یکی از گواهی‌های کلیدی مورد استفاده در مکانیزم Secure Boot ویندوز منقضی می‌شود؛ موضوعی که می‌تواند میلیون‌ها — و حتی در مقیاس جهانی بیش از یک میلیارد — دستگاه را ملزم به دریافت به‌روزرسانی کند. با این حال، برخلاف برخی روایت‌های هشداردهنده، این اتفاق به معنای از کار افتادن ناگهانی سیستم‌ها نیست، بلکه یک فرآیند مهاجرت امنیتی برنامه‌ریزی‌شده محسوب می‌شود.

Secure Boot چیست و چرا اهمیت دارد؟

Secure Boot بخشی از استاندارد UEFI است که از سال ۲۰۱۲ به‌صورت گسترده روی رایانه‌های جدید فعال شد. این قابلیت هنگام روشن شدن سیستم، امضای دیجیتال بوت‌لودر و اجزای اولیه سیستم‌عامل را بررسی می‌کند و تنها در صورت معتبر بودن امضا، اجازه اجرای آن‌ها را می‌دهد.

این مکانیزم نقش مهمی در جلوگیری از اجرای بدافزارهای سطح پایین مانند Bootkit و Rootkit دارد؛ تهدیدهایی که می‌توانند پیش از بارگذاری کامل ویندوز کنترل سیستم را در اختیار بگیرند.

مسئله از کجا آغاز شد؟

مایکروسافت در سال ۲۰۱۱ گواهی‌ای با عنوان:

Microsoft Windows UEFI CA 2011

صادر کرد که برای امضای مؤلفه‌های بوت ویندوز استفاده می‌شد. این گواهی در ژوئن ۲۰۲۶ منقضی خواهد شد.

در پاسخ، مایکروسافت از سال ۲۰۲۳ گواهی جدیدی با نام:

Microsoft Windows UEFI CA 2023

را منتشر کرده و فرآیند جایگزینی تدریجی آن را آغاز کرده است.

در صورت عدم به‌روزرسانی چه رخ می‌دهد؟

اگر دستگاهی تا پیش از انقضا به گواهی جدید مجهز نشود، ممکن است در سناریوهای خاص با مشکلات زیر مواجه شود:

• ناتوانی در تأیید امضای برخی به‌روزرسانی‌های سطح بوت

• اختلال در دریافت وصله‌های امنیتی مرتبط با مرحله بوت

• افزایش ریسک در برابر حملات پیش از بوت

با این حال، این وضعیت به معنای از کار افتادن ناگهانی یا همگانی سیستم‌ها نیست. دستگاه‌هایی که به‌طور منظم Windows Update و به‌روزرسانی‌های Firmware را دریافت می‌کنند، معمولاً به‌صورت خودکار گواهی جدید را دریافت خواهند کرد.

ارتباط با BitLocker

قابلیت رمزگذاری دیسک BitLocker به وضعیت امن فرآیند بوت وابسته است. در صورت تغییر پیکربندی Secure Boot (مثلاً غیرفعال‌سازی آن)، ممکن است سیستم برای دسترسی به داده‌ها کلید بازیابی BitLocker را درخواست کند. این موضوع به معنای از دست رفتن دائمی داده‌ها نیست، اما می‌تواند برای کاربران فاقد Recovery Key دردسرساز شود.

چه دستگاه‌هایی بیشتر در معرض ریسک‌اند؟

• رایانه‌های قدیمی که Firmware آن‌ها دیگر به‌روزرسانی نمی‌شود

• سیستم‌های سازمانی با ایمیج‌های قدیمی یا آفلاین

• مادربردهای End-of-Life

• محیط‌های صنعتی با چرخه به‌روزرسانی محدود

در مقابل، دستگاه‌های جدیدتر — به‌ویژه آن‌هایی که از ۲۰۲۴ به بعد تولید شده‌اند — معمولاً با گواهی جدید عرضه می‌شوند.

نقش سازندگان سخت‌افزار

شرکت‌هایی مانند:

• Lenovo

• HP

• Dell

• ASUS

در همکاری با مایکروسافت، به‌روزرسانی‌های Firmware لازم را منتشر کرده‌اند یا در حال انتشار هستند. کاربران سیستم‌های اسمبل‌شده نیز باید وب‌سایت سازنده مادربرد را بررسی کنند.

جمع‌بندی تحلیلی

موضوع انقضای گواهی Secure Boot یک بحران ناگهانی نیست، بلکه یک گذار امنیتی مهم است که مدیریت آن نیازمند توجه سازمان‌ها و کاربران به به‌روزرسانی‌های سیستم‌عامل و Firmware است. ریسک اصلی متوجه سیستم‌هایی است که چرخه به‌روزرسانی منظم ندارند.

در نهایت، این رویداد بیش از آنکه «زنگ خطر برای یک میلیارد دستگاه» باشد، یادآور اهمیت مدیریت چرخه عمر گواهی‌های امنیتی در زیرساخت‌های دیجیتال است.